Bekymra over alkoholbruk blant sjåførar: – Rart det ikkje er fleire ulykker

– Det er rart det ikkje er fleire ulykker. Veldig rart, seier Tomas Nilsen i Mesta.

Han ryddar søppel på ein hvileplass langs E18 i Østfold, éin av stadene der lastebilsjåførar tar pålagd kvile.

– Eg har vore vitne eit par gonger til sjåførar som har sett seg i bilen og køyrt etterpå. Da har eg meldt frå til politiet, seier Nilsen.

Også kollega Heine Hamang har opplevd det same.

– Sjåførar har komme bort til meg og skal levere søpla. Det er fullt av tomgods i det, og det luktar fyll av dei. Rett etterpå startar det opp ein bil bak ryggen min, fortel Hamang.

Mengda tomme ølboksar og flasker med sprit dei finn, bekymrar dei. Kollegaene saknar fleire kontrollar av lastebilsjåførar.

– Det er verst på måndag morgon, for da har dei gjerne stått frå fredag, seier Hamang.

Meiner sjåførane er profesjonelle

I Svinesundparken, ved E6 rett etter svenskegrensa, står lastebilane tett i tett.

På slike parkeringsplassar kan sjåførar ta pålagd kviletid. Den er på alt frå 45 minutt til vekekvil på minst 45 timar.

– Eg drikk sjeldan når eg har ein 24-timars stopp, seier Greovi Sharma.

Men når han har vekekvil på 45 timar, festar han av og til på hotell med venner. Dagen etter køyrer han ikkje.

– Eg trur ikkje folk drikk og køyrer i Noreg og Europa. Sjåførane er veldig profesjonelle.

– Vi er trygge sjåførar, smiler fem menn frå Aserbajdsjan, Usbekistan og Kasakhstan.

Dei er muslimar og drikk ikkje alkohol. Men dei ser ikkje noko problem med at andre gjer det når dei har vekekvil.

Bulgararen Dimo Hambuten liker verken øl eller sprit. Men han bekymrar seg ikkje for at andre sjåførar drikk når dei har kviletid på 45 timar.

– På måndagar er dei ikkje fulle, seier han.

Alkohol kjøpt utanfor Noreg

Erfaringane frå E6 og E18 frå Sverige inn til Noreg er dei same:

Det er tett med lastebilar og fullt av boksar og flasker det har vore alkohol i.

– Når dei er på jobb, så har dei ikkje lov til å ha med seg nokon ting over grensa. Dei har berre lov til å ta med seg to pakkar med sigarettar, påpeikar Nilsen.

Men på rasteplassane finn han og kollega Hamang tomgods av alkohol som ikkje er kjøpt i Noreg.

UP er bekymra

Ola Nøkleby Evensen, avsnittsleiar i Utrykkingspolitiet (UP) synest det er urovekkande det han får høyre om alt tomgodset.

– Vi er bekymra for at dei er ute på vegen etter å ha drukke og kanskje køyrer for tidleg, seier Evensen.

Samtidig understrekar han at dei aller fleste er seriøse sjåførar.

– Vi skal ikkje dra alle over ein kam, men det er nokon som slit med eit alkoholproblem og som køyrer etterpå. Da har dei også veldig høg promille når vi stansar dei.

I fjor testa UP 30.000 lastebilsjåførar for rus.

– Vi ser dessverre av og til at vi avdekker nokon, også med tidvis høg promille, seier Nøkleby Evensen.

I fjor blei 86 sjåførar av tungbilar melde for ruskøyring. Men talet er usikkert, for i ein firedel av slike saker hos politiet manglar opplysningar om køyretøy.

– Det er store, tunge køyretøy, og stor fare for personskade og alvorlege ulykker dersom det går gale, seier Evensen.

Statens vegvesen har granska dødsulykker der lastebilar er involvert frå 2016 til 2024:

Kan komme fleire kontrollar

UP kan ikkje love fleire kontrollar, men frå Tolletaten kan det komme. I dag må dei ringe politiet om dei mistenker fyllekøyring. I framtida kan dei kanskje få høve til å teste sjølv.

Dette testar dei nå ut på grensepasseringa på Trysil.

– Eg er ikkje overraska over at det blir funne ting på parkeringsplassane. Tenk på den enorme trafikken som er her, og alle sjåførane som kanskje må vere der i timevis og kanskje i nokre dagar òg, seier seksjonssjef Per Kristian Grandahl i Tolletaten.

Hamang som ryddar søppel ventar at mengda tomme boksar med øl og flasker med sprit aukar dei neste månadene.

– Meir blir det, etter kvart som det blir varmt, dessverre.