Oljeprisen stig kraftig – ekspert trur den kan dobla seg

Fredag ettermiddag passerte prisen på nordsjøolje 90 dollar fatet.

Det er den høgaste oljeprisen sidan april 2024, ifølge Infront.

Sidan midnatt har prisen auka rundt 6 dollar.

Fredag før angrepa på Iran var prisen 73 dollar per fat. Det skriv E24.

Prisauken skjer etter USA og Israel si krigføring mot Iran, og kraftig redusert trafikk gjennom Hormuzsundet, som Iran kontrollerer.

Rundt ein femdel av olja og gassen i verda blir frakta gjennom sundet, og skipstrafikken er redusert med 90 prosent i kjølvatnet av krigen.

Til samanlikning: I fjor vår stupte oljeprisen til under 60 dollar fatet som følge av uroa i verdsøkonomien.

Ekspertar kallar olja for «blodet i verdsøkonomien», og oljeprisen er Noregs viktigaste råvarepris.

– Oljeprisen kan bli mykje høgare

Sjef for analysebyrået Rystad Energy, Jarand Rystad, trur oljeprisen kan dobla seg dersom krigen i Midtausten varer i månader og år.

– Ved ein langvarig krig kan ein mista om lag 15 millionar fat som du må ha gjennom Hormuzstredet. Då kan me oppleva mykje høgare oljeprisar enn i dag, kanskje dobbelt så høge, seier Jarand Rystad.

Men hovudscenarioet til analysebyrået er at prisbykset blir avslutta i løpet av tre til fire veker.

– Marknadane er ganske optimistiske for dette, og at ein då kan begynna å ta opp skipstrafikken igjen, seier Rystad.

Rystad meiner ein pris på rundt 90 dollar fatet ikkje er så veldig høg, gitt situasjonen i verda.

– Nei, eg er overraska over at den ikkje er endå høgare. Men det er fordi verda er førebudd på ein slik situasjon.

Trur ikkje på langvarig prisgalopp

Energirådgivar Ulf Rosenberg har følgd oljebransjen tett i 40 år som journalist og rådgivar.

– At oljeprisen ikkje er høgare, i lys av at ein tredel av all olje på skip går gjennom Hormuz, tyder på at ein i marknaden ikkje trur dette skal bli langvarig, seier han.

Han meiner oljeprisen på kort sikt kan stige kraftig dersom blokaden går føre seg i meir enn nokre veker.

– Uansett er det som styrer aktiviteten på norsk sokkel investeringsviljen, både i leiting og utbygging. Når det gjeld utbyggingar, trur eg uansett oljeselskapa framleis vil testa lønnsemda i prosjekta mot ein oljepris på 30–35 dollar.

Energirådgivaren meiner blokaden viser kor avhengig Europa er av importert olje og gass.

– Det blir endå ei påminning av kor alvorleg det er at Europa har neglisjert eigen olje- og gassproduksjon. Viss situasjonen i Midtausten held fram med kaos og borgarkrig i fleire av landa, vil dette berre bli sett endå meir på spissen, seier Rosenberg.

– Betre reknestykke med høg oljepris

Skipsverftet Worley Rosenberg i Stavanger er ein viktig leverandør til norsk oljeindustri.

På kort sikt betyr ikkje bykset i oljeprisen noko for hjørnesteinsbedrifta i Stavanger, ifølge direktør Jan Narvestad.

Han seier at dei er avhengige av større prosjekt, som ofte har ein lengre tidshorisont.

– Kva kan det bety for dykk på lengre sikt, viss prisen held seg høg?

– Det er eit vanskeleg bilde. Høge oljeprisar kan jo vere bra for bransjen, men ikkje for samfunnet generelt. Det er plussar og minus.

– Viss du har ein høg oljepris, så har ein jo eit betre reknestykke når ein reknar på investeringar i potensielle prosjekt. Ein kan jo tenka seg at det er positivt for bransjen isolert sett med tanke på å finansiera potensielle prosjekt, forklarer Rosenberg-direktøren.

Store oljelager

Analytikar Jarand Rystad påpeikar at det ikkje er første gong det er uro i Midtausten, og at det er gjort tiltak som gjer at produsentlanda har store oljelager.

Han viser til at Kina i alle fall har 140–150 dagars oljelager, medan Europa og Japan har lager som varer 90–110 dagar. India har lager for 60 dagar, ifølge eksperten.

– Så forbrukarane klarer seg ei stund. Det er nokre tryggingsventilar som gjer at oljemarknaden ikkje er endå meir anstrengt enn den er inntil vidare.

– Me har sett ein pumpepris på drivstoff som er eit par kroner høgare enn det som er vanleg. Betyr det du seier nå at verknadane for nordmenn blir relativt beskjedne?

– Ja, det betyr det. Men det er eit scenario kor det iranske regimet klarer å bita seg fast og halda fram med og til og med minelegga Hormuzstredet. Det er lite sannsynleg. Men dersom det skjer, kan me sjå heilt andre nivå.

Byks for gassprisane

Også gassprisane stig kraftig.

Eit gigantisk byks i gassprisane gjer at Noreg tener 1,1 milliardar kroner meir i dag enn før angrepet på Iran.

Berre måndag gjekk prisen 40 prosent opp, og tysdag var det ein ny auke på 25 prosent.

Ein kald vinter i Europa gjer at det er brukt veldig mykje gass til oppvarming.

– Midtausten er ikkje berre er ein viktig oljeprodusent, men også ein veldig viktig gassprodusent, seier Jarand Rystad.

Rystad viser til at Qatar produserer 77 millionar tonn gass i året som blir frakta som flytande gass ut av Midtausten. Det av totalt om lag 430 millionar tonn.

– Det er ein veldig stor andel. Derfor fauk gassprisane rett opp.