Brussel krev Førdefjord-svar: – Går maskinene framleis?

Klokka tikkar medan norske styresmakter kjempar ein tofrontskrig for å halde fram med gruvedrifta ved Førdefjorden.

Fredag fekk regjeringa brev frå EFTAs overvakingsorgan (ESA), der dei spør om det er hald i reportasjane om at drifta held fram som normalt ved Førdefjorden – sjølv om Høgsterett konkluderte med at utsleppsløyva ikkje var gyldige.

Dei ber derfor regjeringa forklare kvifor verksemda tilsynelatande held fram, og etterspør svar på om dette har eit lovleg grunnlag.

Til slutt legg dei til at dei forventar eit raskt svar.

Allereie i april tok overvakingsorganet ESA det første steget i ein offisiell juridisk prosess mot Noreg. I eit brev til regjeringa slo dei fast at sjødeponiet i Førdefjorden bryt med EØS-reglane.

Klima- og miljøminister Andreas Bjelland Eriksen seier til NRK at han er «oppteken av å følgje opp dommen på ein skikkeleg måte», og at Brussel skal få svar innan 3. juli.

– Dommen krev først og fremst at staten må vurdere saka på nytt, seier han.

– Leiter med lys og lykter for å finne unnskyldningar

Medan Brussel ventar, aukar også presset på heimebane. Budsjettpartnar SV meiner regjeringa gambla på at Høgsterett ville ile dei til unnsetning, men at dei forrekna seg.

I eit skriftleg spørsmål til utanriksminister Espen Barth Eide spør Lars Haltbrekken (SV) kor lenge regjeringa kan leve med «eit løpande brot på EØS-avtalen» og kva dei vil føreta seg for å kome på rett side av lova.

– Er ikkje dette klima- og miljøminister Andreas Bjelland Eriksen sitt bord?

– Han driv eit desperat arbeid og leiter med lys og lykter for å finne unnskyldningar til å ikkje trekkje utsleppstillatinga. Då må utanriksministeren og statsministeren gripe inn, seier Haltbrekken.

Marius Dalin i MDG krev også at regjeringa snarast må justere kursen i samsvar med europeisk lovverk.

– Vi forventar at styresmaktene følgjer opp dommen og trekkjer tilbake utsleppsløyvet i påvente av ei ny handsaming. Dersom det ikkje skjer, opptrer Noreg i strid med EØS-avtalen.

Søkjer om kriseløysing

Laurdag vart det kjent at gruveselskapet har sendt inn ein søknad til Klima- og miljødepartementet om ei midlertidig utsleppstillating.

– Sjølv om aktivitetane på Engebø fortset som normalt, er det viktig å etablere klare vilkår for framtidig drift, seier Finn Ivar Marum, administrerande direktør i Nordic Mining i ei offisiell uttale.

Han presiserer at selskapet ikkje var part i saka, som gjekk mellom staten og fleire miljøorganisasjonar. Sidan gruveselskapet ikkje er part i søksmålet, har heller ikkje dommen rettskraft overfor sjølve selskapet.

Næringspolitisk talsmann for Høgre, Bård Ludvig Thorheim, understrekar at gruveselskapet ikkje har gjort noko gale.

– Det er grunngivinga til styresmaktene frå 2016 som ikkje heldt mål etter EØS-retten. Dei la for stor vekt på ordinære økonomiske omsyn og for lita vekt på det som burde vore hovudargumentet: forsyningssikkerheit for strategiske råvarer.

– Gamblar med industri, arbeidsplassar og forsyningssikkerheit

Dommen i Høgsterett opnar for at nye tillatingar kan gjevast på rett grunnlag, og at omsynet til forsyningssikkerheit kan vere eit tvingande allment omsyn etter vassdirektivet.

Ifølgje Thorheim er løysinga difor både enkel og klar: Regjeringa må skunde seg tilbake til teiknebrettet og kome opp med ei grunngiving for framleis drift som held.

Han viser til at gruva er bygd, at 125 menneske er i arbeid, og at prosjektet er av strategisk betydning for norsk og europeisk industri.

– Kvart kvartal utan ei avklaring er eit kvartal vi gamblar med framtidsretta industri, arbeidsplassar og forsyningssikkerheit.