Schibsted innfører betaling for personvern

– Eg vurderer rett og slett å seie opp heile abonnementet, seier Øystein Kristiansen frå Stavanger.

Han er ein av mange som no reagerer på den nye annonsemodellen til mediekonsernet Schibsted.

Frå og med slutten av mai innfører konsernet «Schibsted annonseval». Det betyr at viss du vil lese nyheiter utan at dataene dine blir brukte til persontilpassa reklame, så må du betale ein fast sum i månaden.

Schibsted kallar det «ein liten sum» på 39 kroner. Kristiansen er ueinig.

– Eg betaler jo allereie et abonnement, og har det dyraste abonnementet, seier Kristiansen, som abonnerer på Stavanger Aftenblad.

– Eg synest det er feil måte å tvinge kunden over på noko som i utgangspunktet burde vere gratis, held han fram.

Milliardfall i inntekter

Grepet blir gjort fordi ein no tolkar personvernreglane på ein strengare måte. Dette gjer det vanskelegare å tene pengar på målretta reklame slik mediehus har gjort før.

Og for Schibsted står det om store pengar.

Konsernet anslår at dei strengare krava kan føre til eit årleg inntektsfall på mellom 400 og 500 millionar kroner i Noreg og Sverige.

– Vi har forståing for at brukarar kan reagere på dette. Samtidig meiner vi det er viktig å vere opne om korleis journalistikken blir finansiert, seier kommunikasjonssjef i Schibsted, Bjørn-Martin Bache Nordby.

– Abonnementsinntekter åleine dekkjer ikkje kostnadene ved journalistikken vi produserer, held han fram.

Schibsted står mellom anna bak VG, Aftenposten, Bergens Tidende, Stavanger Aftenblad, og svenske Aftonbladet.

Bache Nordby seier at datainnsamlinga i praksis blir som før.

– Det er dei same typane data som før, knytt til bruk av våre eigne tenester – til dømes kva typar saker som blir lesne, kor lenge ein er inne i ein artikkel og korleis ein navigerer på nettstadene våre. Det som endrar seg, er korleis samtykket blir innhenta og synleggjort for brukarane, seier han.

Personvern er ein menneskerett

Datatilsynet ser med stor uro på utviklinga.

Dei har fått mange førespurnader frå folk som reagerer negativt på at dei må betale for at personopplysningane deira ikkje skal brukast til å persontilpasse reklame.

– Personvern er ein menneskerett som ein ikkje skal betale for, seier direktør i Datatilsynet, Line Coll.

– Personvernforordninga krev at verksemder innhentar samtykke som skal givast frivillig. Datatilsynet set spørsmålsteikn ved om samtykket er reelt sett frivillig dersom alternativet er å betale, held ho fram.

Ho fryktar kva som skjer dersom alle nettstader og appar følgjer etter, og peiker særleg på kva dette har å seie for sårbare grupper.

– Datatilsynet er bekymra for at personvern på internett skal bli reservert for dei rike. Personvernet til andre grupper kan også bli pressa av denne typen løysingar, til dømes barn og unge, eller andre sårbare gruppe som ikkje har høve til å betale eller finne personvernvennlege alternativ, seier Coll.

Datatilsynet har vore i dialog med Schibsted om saka, og har bedt dei om å vente på ei felles europeisk avklaring som er under arbeid.

Schibsted har likevel valt å gå vidare med lanseringsdatoen 27. mai.

Meta har tatt i bruk liknande modell

Selskapet sende denne veka ut ein e-post til fleire av kundane sine.

Forbrukarrådet seier at også dei har fått fleire meldingar frå folk er misfornøgde med løysinga.

– Vi har fått mange førespurnader frå opprørte forbrukarar. Her burde Schibsted sjekka lovlegheita med Datatilsynet før dei lanserte løysinga, seier fagdirektør Finn Myrstad i Forbrukarrådet.

Schibsted er ikkje åleine om denne modellen. Store europeiske mediehus som tyske Der Spiegel, franske Le Monde og britiske The Guardian har allereie innført liknande løysingar.

Ein liknande modell er også tatt i bruk av det amerikanske teknologiselskapet Meta, noko som har møtt kritikk.

– Etter vårt syn er denne typen løysingar i strid med krava i personopplysningslova. Dette er også bakgrunnen for at vi tidlegare har klaga inn Metas «Pay or OK»-løysing. Saka ligg framleis til behandling hos det irske datatilsynet, seier Myrstad i Forbrukarrådet.

– Fryktar de at fleire nettstader og appar vil bruke same modell?

–Ja, dette vil bidra til å sette standarden for andre nettstader. Dei som ønskjer å verne om personvernet sitt må betale titusenvis av kroner i månaden for å sleppe å bli spora og utsett for personifisert reklame.

Vi ser oss nøydde til det

– Korleis stiller de dykk til Datatilsynets tvil om eit samtykke er reelt frivillig når alternativet er betaling?

– Vi er usamde i den premissen. Vi meiner dette gir brukarane eit reelt val: anten samtykke til bruk av data til persontilpassa annonsar, eller betale for å unngå dette. Løysinga er utvikla etter grundige juridiske vurderingar og innanfor det handlingsrommet som i dag finst i Europa, svarar Bache Nordby i Schibsted.

– Kvifor blir modellen innført no, trass i oppmodingar om å vente på ei felles europeisk avklaring?

– Vi er kjende med arbeidet som går føre seg i EU, og følgjer dette tett. Samtidig er dette ikkje eit grep vi tar fordi vi ønskjer det, men fordi vi ser oss nøydde til det. Når føresetnadene for annonsefinansiert journalistikk blir endra, må også vi tilpasse oss for å kunne halde oppe ein berekraftig modell for uavhengig journalistikk, svarar han vidare.

Øystein Kristiansen er framleis i tenkeboksen om han skal seie opp abonnement sitt på Stavanger Aftenblad. Han seier han er uroa for korleis personopplysningane hans blir handterte.

– Eg betaler jo ein gong i året. Når dette går ut, så må eg vurdere det.