Pumpeprisen forklart: Dette betaler du for når du fyller tanken

På ny er det politisk drama rundt pumpeprisen.

For vanlege bilistar kan prishoppa verke tilfeldige. Men bensinprisen er eigentleg eit fininnstilt urverk som speglar alt frå uro i Hormuzsundet til korleis vi finansierer den norske velferdsstaten.

Dette betaler du eigentleg for når du fyller tanken:

Innkjøpsprisen på råvare

Her er vi prisgitt råvarebørsane i London og New York. Når krigen i Midtausten skaper usikkerheit, eller OPEC-kartellet strammar grepet, slår det med ein gong ut på den norske pumpeprisen.

I tillegg kjem valutaeffekten: Råolje blir handla i dollar. Når den norske krona er svak, importerer vi i praksis inflasjon rett inn i drivstoffslangen, som ein slags usynleg tollmur.

Avgiftene: Skjerven til staten

Dette er «brytarane» som Stortinget kan skru på, og som dei slåst om. Avgiftene er i hovudsak tredelte:

1. Vegbruksavgift: Ei avgift som skal dekke kostnadene for samfunnet for slitasje på veg, ulykker og støy. I 2026 utgjer denne 3,77 kroner per liter bensin og 2,28 kroner for diesel.
2. CO2-avgift: Dette er staten sitt viktigaste verktøy for å få folk over på elbil. Det skal koste å forureine. Ifølge Klimameldinga skal denne trappast kraftig opp fram mot 2030.
3. Meirverdiavgift (Moms): Staten legg 25 % moms på toppen av både produktprisen og dei andre avgiftene.

Bruttoavansen: Marginane

Dette er det selskapa sit igjen med. Det skal dekke transport, drift av stasjonar, lønn til dei tilsette og vedlikehald.

Så mykje betaler du for dei ulike komponentane

Ved «vanleg» oljepris på 70 dollar fatet, og ein like «vanleg» pumpepris på 21,25 kroner, betaler du så mykje for dei ulike komponentane per liter:

• Råvarepris 7,50 kroner (35 prosent av totalen)
• Faste avgifter 7,50 kroner
• Bruttoavanse 2,00 kroner
• Moms 4,25 kroner

Ved eit «høgpris-scenario», som i dag, fordeler kostnadane seg slik:

• Råvarepris 11,50 kroner (43 prosent av totalen)
• Faste avgifter 7,57 kroner
• Bruttoavanse 2, 00 kroner
• Moms 5,25 kroner
• Totalpris: 26,32 kroner

Bensinprisen kan falle med 4,71 kroner

Då Trygve Slagsvold Vedum var gjest i Politisk kvarter torsdag morgon, varsla han at Senterpartiet vil støtte Høgre sitt forslag om å fjerne vegbruksavgifta mellombels fram til 1. september.

– Vi kjem til å stemme for forslaget om å kutte i vegbruksavgifta, og så legg vi fram fleire forslag, sa Sp-leiaren i studio.

Dersom vegbruksavgifta blir fjerna, anslår NAF at bensinprisen kan falle med 4,71 kroner og dieselen med 2,85 kroner (inkludert moms-effekten).

Vedum anslår at tiltaket vil koste staten rundt 5 milliardar kroner.

Til dette svarer leiar for finanskomiteen på Stortinget, Tuva Moflag (Ap) at Senterpartiet orkestrerer eit parlamentarisk bakhaldsangrep som truar den økonomiske stabiliteten.

– Om vi får fleirtal i dag som bruker 4 milliardar kroner på 24 timars varsel, så vil det vere eit brot på budsjettavtalen, seier ho

– Dette er ikkje ein ansvarleg måte å drive eit land på.

– Eit helsikes kappløp for å markere seg

Mathias Fischer i tankesmia Initiativ vest kallar drivstoffdramaet eit «helsikes kappløp for å markere seg».

– Enten er dei høge drivstoffprisane eit kortvarig fenomen, og då er det unødvendig med tiltak, seier han.

– Eller så har prisane komne for å bli, og i så fall må ein finne ei heilskapleg og langsiktig løysing.

I det politiske spelet på Stortinget har søkelyset vore retta mot personbilar og transportnæringa på veg.

På same tid er marginane til fleire vestlandsbedrifter under press.

Tor Arne Borge, administrerande direktør i Kystrederiene, seier at sjøtransporten er like avhengig av drivstoff som lastebilane, og blir ramma «minst like hardt»:

– Det held ikkje å berre rette tiltaka mot vegtransport. Realiteten er at drivstoffprisane har blitt så høge at det i periodar ikkje er lønnsamt å frakte gods langs kysten utan å velte kostnadene over på forbrukarane.

For ein vanleg bilist kan det svi å fylle tanken for 1500 kroner.

For ein reiar som Snorre Eidshaug, er tala av ein annan dimensjon.

– Bunkersprisen har auka med nærare 50 prosent på kort tid. For dei to skipa våre betyr det ein kostnadsauke på rundt 1,4 millionar kroner i månaden, seier han.

– Dersom dette fortset, må vi vurdere permitteringar.