Manglar register over drukningar: – Eit lite detektivarbeid

Brannbilar med dykkarar har rulla innover langt fleire strender i år enn i fjor.

Så langt i år har 43 menneske mista livet i drukningsulykker, det er over dobbelt så mange som på same tid i fjor.

Det er redningsselskapet som kvart år fortel oss kor mange som druknar, men tala er langt frå sikre

– Det er eit lite detektivarbeid, seier Tanja Krangnes, fagsjef for drukningsførebygging i Redningsselskapet.

– Vi bruker i KI for å overvake alt som blir skrive i media om drukningsulykker eller alt av ulykker i vatn, og så koplar vi det opp mot eigne drukningstal, avsjekk med politiet og ein del andre kjelder, sånn at vi får eit så godt bilde som mogleg.

Det finst altså ikkje eit nasjonalt register i Noreg med oversikt både over dei som døyr og dei som overlever ei ulykke i vatn.

– Nei, det kan vere mørketal, at det er ulykker som ikkje er omtalt i media, som dermed ikkje kjem med i statistikken om vi ikkje får vite om dei på andre måtar.

Kan vere mørketal

Drukning er eit aukande folkehelseproblem, det har Verdshelseorganisasjonen (WHO) sagt. Det er etablert ein eigen dag for førebygging av drukningsulykker.

Leiar av Norsk hjartestansregister, Ingvild Beathe Myrhaugen Tjelmeland, seier at fleire store organisasjonar har prøvd å få politisk engasjement rundt mangelen på eit eige register for drukning, utan å lykkast.

Ho seier det er mørketal i Noreg.

– Vi veit ikkje om alle som døyr, og vi veit i dag ingenting om dei som overlever. Vi veit for eksempel lite om dei som druknar heime, som barn som druknar i badekar. Vi veit nesten ingen ting om dei som druknar der berre ambulansen rykker ut og brann og politi ikkje er involvert.

Ho seier det er viktig å vite kor mange som druknar, eller kor mange som nesten druknar, slik at dei kan drive effektiv førebygging.

– Vi må vite kven som overlever òg, dei det ikkje går godt med. Vi ønsker å vite noko om kor stor belastning dette faktisk er i Noreg.

Opnar nasjonalt register

På verdsdagen for drukning den 25. juli opnar blant anna Redningsselskapet og Norsk hjartestansregister ved Oslo universitetssjukehus det første registeret i Noreg.

Tjelmeland seier Flyte, Redningsselskapet og Norsk hjartestansregister har vore i dialog med fleire departement.

Nullvisjonen til Regjeringa er at ingen skal omkomme som følge av drukningsulykker, likevel følger ingen pengar med.

– Men ansvaret ser framleis ut til å falle mellom fleire stolar. Resultatet er at arbeidet med eit nasjonalt drukningsregister nå må initierast utan finansiering og utan eit tydeleg myndigheitsansvar.

Ho seier saka er for viktig til å vente.

– Nå står det att å sjå om politikarane følger opp med den støtta og det langtidsperspektivet som eit nasjonalt drukningsførebyggande arbeid fortener, seier ho.

21 frivillige organisasjonar har samla seg under paraplyorganisasjonen «Flyte» som er initiativtakaren til det nye registeret.

– Vi håpar å kunne få ei god oversikt, sånn at vi kan bidra med informasjon til tiltak for å førebygge drukning. For om vi berre førebygger på dei som døyr, så kan det vere vi bommar litt på mål. For vi veit ikkje heilt kvar vi skal sikte. Det er heile poenget. På sikt ønsker vi å forske på data frå dette.

– Når Redningsselskapet bruker statistikken sin, kvifor er ikkje det godt nok?

– Dei veit berre om dei fleste som døyr. Dei det går godt med, og dei som overlever, må vi òg ha med for å vite kva som er mest effektivt for å hjelpe dei. Og for å vite noko om kor stor belastning dette faktisk er i Noreg.