Ivar kjøpte berre éin plastpose i heile fjor – men Noreg er langt unna kravet

«Pip, pip, pip». Matvare etter matvare blir skanna, og Ivar Dvergsdal puttar dei rett i det handlenettet han har tatt med seg.

Det er alltid med. Skulle han gløyme det, spring han ut att i bilen eller ber varene med seg.

– I fjor kjøpte eg éin plastpose, fortel han.

Ei sak om ein kval med 30 plastposar i magen, var ein stor vekkjar for han.

– Etter det bestemte eg meg for at no var det nok. Vi må skjerpe oss.

Langt unna nytt EU- krav

Men Ivar Dvergsdal sitt eine plastposekjøp i fjor, er ganske unikt.

I snitt kjøpte vi nordmenn nemleg 54 plastposar i 2025.

Det er langt unna EU sitt mål for fjoråret, som var 40.

Alle land i EU eller EØS er pålagt å redusere unødig plastposebruk, som mellom anna forsøplar havet.

Handelens Miljøfond jobbar hardt for at vi nordmenn skal nå EU- kravet.

«Det store posekuttet» er eit tiltak frå dei.

Dei er ikkje heilt nøgde med fjorårets plastposetal.

– Vi ser at det fungerer, men vi har framleis ein veg å gå, seier kommunikasjonsansvarleg Stian Kallekleiv.

Eit problem er at mange gløymer att handlenettet, og dette har dei prøvd å jobbe med. Mellom anna med å få opp plakatar utanfor butikkar.

– Målet vårt er å greie kravet i år, seier Kallekleiv.

– Kva skjer om Noreg ikkje greier målet om 40 posar per innbyggjar?

– EU har ikkje meldt kva som blir konsekvensen. Men forhåpentlegvis reduserer vi posebruken så raskt i løpet av året at vi ikkje treng å finne ut av det heller.

Menn over 30 verst

Ei undersøking Handelens Miljøfond har gjort syner at folk er meir økonomisk bevisste, og dermed planlegg handelen betre.

– Då hugsar dei oftare på å ta med handlenett heimafrå.

Då står det verre til med spontane handleturar. Plastpose-«verstingane» er menn over 30 år, ifølge undersøkinga.

Ved kassa på Coop Extra i Førde finn vi eit heiderleg unntak i gruppa menn over 30, nemleg Renè Haugen.

41-åringen tek lunsjen under armen i dag, og han passar på å ha med seg handlenett til vanleg.

– Eg er nok meir bevisst på det no enn tidlegare. Både med tanke på prisen, men også miljøet.

Haugen er slik sett i godt selskap med mange nordmenn.

Det går nemleg rette vegen. Spolar vi nokre år tilbake i tid brukte kvar nordmann i snitt 135 plastposar i året.

I 2024 var talet nede i 69, og i fjor hamna vi altså på 54.

Dette samsvarar med kva butikksjef Marit Botnen ved Coop Extra Kronborg ser.

– Vi ser ein stor nedgang i salet og ser at ein stor prosent har med seg gjenbruksnett, seier ho.

– Bortkasta pengar

På ein annan butikk i same by møter NRK fleire kundar som er opptekne av miljø og pris. Men så var det dette med å hugse på å ta med handlenett ...

Ronja Urheim irriterer seg litt over prisen på plastposar, som no har bikka sju kroner.

– Det er jo i grunnen bortkasta pengar.

Arild Romarheim er i same båt.

– Eg er for slapphendt. Eg har fleire heime, men gløymer å ta dei med.

Ekteparet Herman og Astrid Heimseter storhandlar denne dagen, og må rett nok kjøpe ein plastpose for å romme alle varene. Men til vanleg får dei alt med seg i medbringa plastposar og handlenett.

– Vi tenkjer på miljøet, seier Herman.