Vil straffe innvandrarar som bryt ny «borgarkontrakt»

Høgre kallar det «borgarkontrakt». Den skal signerast av dei som er omfatta av introduksjonsordninga, forklarer Tage Pettersen i Høgre.

– Kontrakten set krav til kva vi forventar av dei og også krav til kva vi forventar av kommunane, seier han til NRK.

– Kvifor er dette nødvendig?

– Vi ser at vi totalt har mislykkast med integreringa dei siste åra. Vi ser at fleire kommunar nå kneler og ikkje buset i 2026, seier han.

I oktober i fjor kom regjeringa med eit liknande forslag. Dagens integreringskontrakt bør erstattast med ei ny integreringserklæring, sa arbeids- og inkluderingsminister Kjersti Stenseng (Ap) til NRK.

Men der regjeringa i utgangspunktet ikkje møter brot på integreringserklæringa med sanksjonar, er det nettopp dette Høgre går inn for:

– Eit sanksjonsmiddel her kan vere å ikkje få permanent opphaldsløyve. Eventuelt også ikkje få statsborgarskap, seier Pettersen.

– Kva skal til for at ein blir utsett for desse økonomiske sanksjonane?

– Vi må stille krav til nivået på det du lærer av språk. Ikkje berre at du skal gjennomføre undervisning, du skal faktisk også bestå ei prøve. Vi har sagt at du skal vere ein aktiv jobbsøkar, som alle andre som går på Nav.

Det den norske regjeringa har komme med, er ikkje noko anna enn ein «informasjonspamflett», meiner Pettersen.

– Det er nokre forventningar, men ingen krav eller sanksjonar, seier han.

Inspirasjonen har Høgre henta frå det svenske søsterpartiet sitt Moderaterna. Høgre vil fremje forslaget for Stortinget denne veka – og håpar på fleirtal.

Fryktar meirarbeid

Det har komme fleire innvendingar til forslaget om ein ny integreringskontrakt. Fleire instansar er kritiske til tanken om å møte avtalebrot med sanksjonar frå det offentlege.

Forslaget frå regjeringa har nemleg vore på høyring. Og i høyringsrunden som nettopp er avslutta, kjem fleire tunge samfunnsaktørar med kritiske merknader. Blant dei er interesseorganisasjonen til kommunane KS.

Forslaget vil ikkje gi betre integrering, meiner KS’ områdedirektør Helge Eide.

– Viss kommunane skal få ansvar for å sanksjonere brot på denne erklæringa, vil det føre til at ressursar som elles blir brukte til å jobbe for best mogleg integrering, blir brukt på kontroll og tilsyn i staden for, seier han.

Det vil bli enklare administrativt om staten følger opp dette gjennom utlendingslova, seier Eide. Men sjølv eit slikt grep er ikkje nok til å overtyde KS om at forslaget er godt:

– Vi stiller uansett spørsmål ved om dette er rett verkemiddel for å oppnå det vi alle ønsker, nemleg best mogleg integrering.

Fleire åtvarar

Også Nav åtvarar i uttalen sin mot sanksjonar for brot på integreringserklæringa eller manglande underteikning.

Det same gjer direktoratet for høgare utdanning og kompetanse (HK-dir). Direktoratet meiner det allereie finst moglegheiter for sanksjonar i dagens lovverk.

«Å innføre fleire sanksjonar for brot på punkta til erklæringa eller på manglande underskrift kan medføre behov for meir kontroll», skriv HK-dir.

Kirkens Bymisjon er ikkje «prinsipielt imot ei integreringserklæring som eit informasjons- og bevisstgjeringsverktøy».

– Samtidig er vi opptekne av at slike verkemiddel ikkje må bidra til auka utryggleik, svekka tillit eller ei einsidig ansvarsplassering, skriv organisasjonen.

Utdanningsforbundet skriv rett ut at ei ny integreringserklæring ikkje vil løyse integreringsutfordringane.

«Det er problematisk at nykomne på eit tidleg tidspunkt etter framkomst til Noreg skal påleggast å signere ei erklæring dei ofte ikkje har føresetnader for å forstå rekkevidda av», skriv forbundet, som organiserer norske lærarar.

Høgre: Noko må gjerast

Tage Pettersen i Høgre seier han er godt kjent med innvendingane, men held fast på at noko må gjerast.

Kutt i integreringstilskotet er éin konkret økonomisk straffereaksjon han ser for seg for nykomne som bryt kontrakten.

Høgre-toppen viser blant anna til ferske tal frå SSB som fortel at over halvparten av nykomne flyktningar får sosialhjelp.

– Fleire av høyringsinstansane åtvarar mot sanksjonsmoglegheita, fordi det kan bli meirarbeid for kommunane og at norsk lov uansett gjeld for alle som er i Noreg?

– Eg trur det viktigaste å seie til det er at vi openbert ikkje lykkast i dag.