Norsk oppdrettslaks: Dødelegheita under 15 prosent for første gong på fleire år

Nye berekningar frå Veterinærinstituttet viser at dødelegheita i merdane for første gong på fleire år kryp under den symbolske grensa på 15 prosent.

Sjølv om pilene peikar rett veg, døyr framleis kvar sjuande laks i merdane.

Totalt er dødelegheita berekna til 14,2 prosent i 2025.

Til samanlikning var dødelegheita 15,4 prosent i 2024 og 16,7 prosent i rekordåret 2023.

Avdelingsdirektør for fiskehelse i Veterinærinstituttet, Ingunn Sommerset, gleder seg over at det har vore nedgang i to år på rad.

– Det er fleire år sidan det nasjonale dødeleg-talet blei berekna til å ligge under 15 prosent, seier ho.

– Det er likevel viktig at det systematiske arbeidet med å betre fiskehelsa og -velferda fortset, slik at vi kan sjå ein varig nedgang.

– Fisk kan lide utan å døy. Ser de ei tilsvarande forbetring i velferdsindikatorar som sårskadar og gjellehelse, eller er det slik at vi har blitt flinkare til å halde liv i fisk som eigentleg har dårleg velferd?

– Dødelegheit er eit endepunkt, enkelt å måle og ofte som resultat av ein periode med nedsett velferd. Sårskadar, målt i form av auka slaktekvalitet ser ut til å bli betre, mens dårleg gjellehelse har vore eit aukande problem dei siste åra.

Det er framleis stor variasjon i dødelegheit mellom ulike geografiske område, slik oversikta nedanfor viser.

Hyppigare tilsyn med næringa

Historisk sett låg dødelegheita i norske merdar lenge på eit lågare nivå (9–12 prosent) før ho tok til å stige på byrjinga av 2010-talet.

Etter rekordhøge dødelegheitstal i 2023, varsla Mattilsynet hyppigare tilsyn med næringa. Det er likevel for tidleg å fastslå noka samanheng mellom lågare dødelegheit og strengare kontroll.

Andre forklaringar er betre vaksinar og meir skånsam avlusing.

– Det er mange faktorar som påverkar kvarandre. At det er lågare dødelegheit i Nord-Noreg, kan ha samanheng med lågare sjøtemperatur, seier Sommerset.

Forbetringa i 2025 kan òg sporast tilbake til færre angrep frå perlesnormaneter, som «invaderte» store delar av kysten i 2024.

Fiskehelserapporten kjem i mars

Samanlikna med andre store lakseproduserande land, ligg Noreg i ein «mellomposisjon» på den globale statistikken.

Skottland er «verstingen», medan Chile bruker meir medikamentell behandling, som ikkje stressar fisken like mykje som spyling og børsting. Til gjengjeld er miljøeffekten meir omdiskutert.

Veterinærinstituttet tek atterhald om at det kan kome endringar i talgrunnlaget for 2025 på grunn av etterrapporteringer.

Den endelege Fiskehelserapporten blir lagd fram under eit ope arrangement i Bergen 11. mars.