No er Noreg på vinkartet: – Eksplosiv auke

Ved første augekast kan ein få kjensla av å vere i Piemonte eller Burgund, men NRK har ikkje reist lenger sør enn til Vestfold fylke – nærare bestemt Grubbestad gård.

– Vi planta dei første vinstokkane i 2018, fortel vinbonde Bjarne Kapstad Trollsås, og viser veg mellom frodige drueranker.

Den som trur gode vinar berre kan produserast i sørlegare strøk, må tru om igjen, ifølge han og kona Cecilie Skjerven.

Henta inspirasjon frå Danmark

Da dei tok over garden i Sandefjord frå Trollså sine foreldre i 2021, såg ekteparet etter noko arealeffektivt å dyrke.

Snittblomstrar, lavendel og bringebær blei prøvde ut. Men etter ein studietur til Danmark blei dei frelste.

No har dei 6000 vinstokkar som ventar på å bli hausta.

– Det ser bra ut i år, meiner bonden.

Med ny druepresse på plass synest dei særleg den musserande vinen av drua Solaris, laga på Champagne-metoden, har blitt bra.

Så bra at han er på vinkartet til Park Hotel på Voss.

– Vi lagar i all hovudsak ein musserande vin på den tradisjonelle metoden. Så det er relativt syrefriske vinar, forklarer han.

– Eg meiner vi lagar så god vin som vi kan i Noreg i dag. Så freidige må vi vere, smiler Trollsås.

I tillegg har dei også prøvd seg på raudvin, noko han meiner dei har lykkast med.

– Eksplosiv auke

Ekteparet i Sandefjord er ikkje aleine om å lage vin i Noreg.

Eit gradvis varmare klima har gjort sitt.

Tradisjonelle vinområde slit, og forsking anslår ifølge Vinmonopolet at så mykje som 85 prosent av dagens kjente vinmarkareal kan vere ueigna innan 2050.

Mens etablerte produsentar er usikre på framtida, opnar det seg moglegheiter på stader der vindyrking tidlegare var heilt utenkeleg. Mange meiner for eksempel at den beste musserande vinen no blir laga i Sør-England, ikkje i Champagne, skriv Vinmonopolet på sidene sine.

Samtidig ser også erfarne aktørar som tradisjonelt har drive med vinproduksjon lenger sør i verda oftare mot nord, nettopp med tanke på område som kan eigne seg til å dyrke druer.

I Noreg er det ifølge foreininga norske druedyrkarar registrert 30 vinbønder med nok stokkar til å drive kommersielt i her til lands.

Danmark har til samanlikning 150 profesjonelle vindyrkarar, mens Sverige har snautt 50.

– Ein grunn til at ein kan ha norsk vin nå er på den eine sida at klima har blitt varmare, men og at ein har fått auka kunnskap om andre druer, som lar seg modne i vårt klima, seier Anne Enggrav.

Ho er fagansvarleg mat og drikke i Vinmonopolet. Ho følgjer med på kva som skjer i Noreg.

– Det har vore ein eksplosiv auke. Særleg av dei som vil drive kommersielt.

Mange utfordringar

Anniken Rasch har 6000 vinstokkar med drua Solaris på garden sin på Tjøme i Færder. Drua går for å vere det tryggaste valet i Noreg.

Rundt 15. september reknar ho med at druene har oppnådd den perfekte balansen mellom søtt og syre.

Ho visste ingenting om druer da ho starta med den økologiske vinproduksjonen for nokre år sidan, men kunnskapen har komme gradvis.

– Klimatisk ligg vi veldig fint til, forklarer Rasch.

Draumen er å skape eit godt næringsområde med eit skikkeleg produksjonslokale.

– Målet er å ligge på rundt 20.000 flasker i året, seier ho.

Stor risiko

Neste år håpar Rasch å doble talet på vinstokkar med blant anna Chardonnay og Pinot Noir.

Men det krev tolmod.

Frå dyrking til ferdig vin tar prosessen i utgangspunktet minst fem år, og det er slett ikkje gitt at alt går etter planen.

Frost på feil tidspunkt. Insekt, rådyr, grevling, fugl og mjøldogg kan skape trøbbel.

– Det er ein ganske stor økonomisk risiko. Dei første ti åra er det berre kostnader. Eg forventar kanskje eit overskot i 2034.

– Kvifor tar du sjansen?

– Eg hadde ikkje gjort det om eg ikkje var trygg på at det skulle bli til noko, seier ho.

– Eg synest det er fantastisk spennande å skape noko nytt og vere pioner i Noreg. Det er kjempegøy.

Rasch skryt av det norske vinmiljøet.

– Alle ønsker at alle skal lykkast. Får vi norsk vin opp og gå, er det berre ein fordel for alle.